Data als leidraad in de sport

Overal ter wereld komt steeds meer data beschikbaar, zo ook binnen de sportwereld. Digitale data van sportprestaties is allang niet meer iets dat enkel is weggelegd voor coaches in de topsportwereld. Tegenwoordig heeft ook de passieve sportliefhebber de beschikking over realtime (wedstrijd)statistieken van zijn favoriete speler of team. En de ontwikkeling op datagebied gaat nog veel verder. Door de innovatie in apparatuur en door de opkomst van apps kun je zelfs je eigen sportprestaties gewoon op je smartphone of laptop tot in detail analyseren en delen met je vrienden. We kunnen dus stellen dat data overal binnen de sportwereld beschikbaar is, of je nu amateur- of topsporter bent. Iedereen kan data gebruiken, ongeacht wat zijn niveau of doel ook is.

Sportdata gaat verder dan de topsportwereld

Meten van data heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen in de sportwereld. Tegenwoordig heeft zelfs de recreant de beschikking over realtime data van zijn eigen sportprestaties. Die mogelijkheid is vooral ontstaan door de vooruitgang in de ontwikkeling van geavanceerde digitale systemen (prestatiemeters zoals Adidas MiCoach, Nike+ Fuelband en vele anderen) in combinatie met de opkomst van apps en websites (Runkeeper) die het mogelijk maken om specifieke sportdata steeds nauwkeuriger te meten en te rapporteren. De amateursporter is daardoor in de gelegenheid om zijn eigen sportprestaties te verzamelen en te analyseren.

De technologische ontwikkelingen maken het mogelijk om data te meten, te registreren en te analyseren. Dankzij de technologie wordt het steeds makkelijker om data te verzamelen en daarmee reële doelen te stellen. Het werkt dan natuurlijk enorm motiverend als de data uitwijst dat je op de goede weg bent, je records verbreekt en doelen keer op keer weet te behalen. Sporten wordt daardoor steeds leuker. Daarnaast is er nog een andere trend aan te wijzen die bijdraagt aan het succes van data in de sport en die op zijn beurt ook weer bijdraagt aan verrijking van de sportbeleving. We hebben het dan over de sociale factor. De prestaties die zijn vastgelegd in de vorm van data zijn namelijk zeer eenvoudig te delen via sociale mediakanalen zoals bijvoorbeeld Twitter en Facebook. Het delen van prestatiedata maakt het mogelijk om samen met vrienden (gezamenlijke doelen) en tegen vrienden (competitie) te sporten. De data is daardoor niet alleen voor jezelf, maar draagt bij aan het doel om te winnen van je vrienden of te delen met je vrienden. Data is door technologische en digitale sociale ontwikkelingen dus niet enkel informatief, maar werkt tevens motiverend en draagt ook nog eens bij aan een stukje vermaak tijdens (realtime informatie) en na het sporten (analyse achteraf).

Nieuwe technologische ontwikkelingen

Zoals gezegd hebben o.a. ontwerpen als Adidas MiCoach, Nike+ Fuelband en wearable technologieën van sportmerk Under Armour een enorme bijdrage geleverd aan het meten en registreren van data. MiCoach van Adidas is een compact apparaat dat gekoppeld zit aan een website en dat je prestaties registreert, analyseert en op basis daarvan persoonlijk advies geeft voor een optimale trainingsopbouw. Het systeem is gebruiksvriendelijk en heeft als doel om je gericht te laten trainen op basis van je hartslag. Je resultaten kun je bekijken op je persoonlijke webpagina. Ook Nike heeft diverse systemen ontwikkelt op dit gebied, waaronder de Nike+ Fuelband. Dit is een band die je draagt om je arm en die je dagelijkse activiteiten bijhoudt. Het systeem registreert iedere stap die je zet en iedere calorie die je verbrandt. De band laat je tevens op ieder gewenst moment zien hoe ver je bent in het bereiken van het persoonlijke doel dat je voor die dag had gesteld. De resultaten van je prestaties zijn terug te zien via je smartphone, tablet of laptop en uiteraard te delen en te vergelijken met je vrienden en de rest van de wereld.

Dan is er ook nog het relatief onbekende merk Under Armour dat zich volop richt op dit soort innovatieve ontwikkelingen. Under Armour ontwikkelde al onderkleding voor sporters waarin elektrische sensoren en een versnellingsmeter zijn verwerkt. Ook bracht het de sportband Armour39 op de markt. De sensoren in de onderkleding en de sportband kunnen zaken als het hartslagritme, het ademhalingsritme en de temperatuur van de huid bepalen. Ook meet de technologie de snelheid en kracht van een sporter. In de kleding zit een processor met 2 GB opslagcapaciteit verwerkt en de data wordt via bluetooth verzonden. De data die de sportband verzamelt is zelfs direct beschikbaar op smartphones en tablets. Naast het feit dat het shirt en de prestatiemeter motiverend werken op sporters, geeft het coaches ook nog eens specifiek inzicht op persoonlijk trainingsniveau.

Topsport op basis van data

Zoals hierboven vermeld zijn sportmerken dus al diverse jaren bezig om steeds betere digitale systemen te ontwikkelen waarmee de (top)sport (en daarmee later de breedtesport) steeds nauwkeuriger kan worden bediend op het gebied van data. Sporters, coaches en teams uit allerlei takken van sport en op verschillende niveaus maken dankbaar gebruik van deze systemen om de prestaties te kunnen analyseren. Zo gebruiken voetbalteams data om spelers te evalueren en nieuwe strategieën te bedenken. In de hockeywereld is men zelfs al verder. Daar zijn spelers in de wedstrijd uitgerust met geavanceerde apparatuur om de coaches langs de kant te voorzien van data met betrekking tot de fysieke gesteldheid van de speler. Wanneer de data uitwijst dat een speler tegen zijn maximale grens aan zit, kan de coach direct ingrijpen en de uitgebluste speler wisselen voor een fitte speler. Deze techniek is echter nog niet volmaakt. Er zijn dan ook nog volop ontwikkelingen gaande op dit gebied. Daarnaast is het in veel sporten nog niet toegestaan om spelers te voorzien van een zendertje dat data over de fysieke gesteldheid van een speler verzamelt.

Zo heeft bijvoorbeeld de (conservatieve) FIFA het in het voetbal verboden dat spelers tijdens een wedstrijd met geavanceerde prestatiemeters op het veld rondlopen. Op trainingen is dat echter niet verboden en wordt er door topclubs dan ook volop gebruik van gemaakt. Zo staat er bij Ajax een volwaardig topsportcentrum, het Adidas MiCoach trainingscentrum genaamd. Het centrum is ingericht op het verzamelen van data met behulp van technologische ontwikkelingen (prestatiemeters, camera’s etc.) om zo spelers grondig te kunnen analyseren. De data wordt o.a. gebruikt voor het bepalen van fysieke gesteldheid van spelers, voor het analyseren van blessures, voor ondersteuning bij een revalidatie en voor de ontwikkeling van trainingsprogramma’s voor jeugdspelers in de groei. De data helpt spelers dus bij hun ontwikkeling in diverse fasen van hun loopbaan.

Topsportdata als entertainment voor de passieve sporter

Data in topsport is niet alleen bruikbaar voor analyse en evaluatie van trainingen en wedstrijden, maar kan ook gebruikt worden om de sportfan te informeren en te vermaken. Veel passieve sportliefhebbers die thuis op de bank een wedstrijd volgen vinden wedstrijddata immers interessant. Door data als snelheid, gemiddeld balbezit, schoten op doel, aantal corners etc. bijvoorbeeld via een tweede scherm beschikbaar te stellen (Sidekick van Eredivisie Live, Schaatsen.nl app) krijgt de sportfan nieuwe inzichten. Het is daarbij wel de kunst om de beschikbare wedstrijddata zo te visualiseren dat het actief bijdraagt aan de sportbeleving en de sportfan ook meerwaarde biedt. Wanneer dit goed wordt uigevoerd betrekt het de sportliefhebber nog meer bij de sport.

Uiteraard is er veel meer data beschikbaar dan de sportliefhebber momenteel thuis tot zijn beschikking heeft. Want wat is bijvoorbeeld de hartslag van Sven Kramer tijdens zijn Olympische race? En hoe dicht zit Ranomi Kromowidjojo bij haar omslagpunt (het punt van inspanning waarbij je gaat verzuren) tijdens haar training die haar moet leiden naar een wereldrecordpoging? Het is allemaal zeer interessante data voor de sportfan die de sportprestaties daardoor nog intenser beleeft. Het biedt in een bepaald opzicht ook meerwaarde voor de sport zelf. Want hoe meer loyale fans de sport heeft, des te interessanter deze wordt of blijft voor sponsoren en de media. Aan de andere kant willen sporters als Sven Kramer en Ranomi Kromowidjojo hun prestatiedata helemaal niet delen met hun fans. Ze willen hun concurrenten immers niet wijzer maken dan die is. Dit is dan ook een punt waar commerciële belangen en privacy van de topsporters elkaar in de toekomst mogelijk kunnen gaan kruisen. Want hoe ver moeten de Sven Kramers van deze wereld gaan om het belang van hun sport(bonden) te dienen? Zullen we ooit het punt bereiken dat uiterst persoonlijke data van topsporters ondergeschikt wordt gemaakt aan het (commerciële) belang van de sport?

Deze column verscheen eveneens op BVVS.nl.