Sociale media laten zich niet reguleren, ook niet in Rusland

De Olympische Spelen van Londen waren de eerste Spelen in de geschiedenis waarbij op grote schaal gebruik werd gemaakt van sociale media. De Spelen van 2012 gingen dan ook met recht de boeken in als de eerste echte ‘Socialympics’. Inmiddels zijn we bijna twee jaar verder, zijn we sociale media nog meer gaan omarmen en zijn de verschillende sociale media platformen allang niet meer op één hand te tellen. Aan de vooravond van de Spelen in Sotsji is het daarom interessant om jezelf af te vragen welke impact sociale media zullen hebben op deze 22e editie van de Olympische winterspelen. De Spelen dreigen namelijk te gaan worden overschaduwd door kritiek op de mensenrechten in Rusland en de antihomowet in het bijzonder. En dat terwijl Rusland juist door het organiseren van de winterspelen haar aangetaste populariteit wil opvijzelen. De vraag is dan ook of dat, mede door de kracht van sociale netwerken, het statement dat president Poetin met sport wil maken zal worden weggevaagd door webactivisten?

Gedragscode

In Londen (2012) gaf het Internationaal Olympisch Comité (IOC) voor het eerst een gedragscode voor sociale media af aan de sporters, supporters en vrijwilligers. Amper zes jaar geleden, bij de Spelen van Beijing (2008), waren er niet eens regels rondom sociale media. Dit contrast toont duidelijk aan dat ook een grote organisatie als het IOC rekening dient te houden met het snel evoluerende medialandschap. De strenge regels die het IOC richting Londen in het leven riep stonden volledig in het teken van bescherming van de commerciële partners. Ondanks de verwoede pogingen die het comité ondernam, lukte het hen echter niet om alle berichtgevingen die in Londen via sociale media werden verspreid te reguleren. Sociale media laten zich namelijk niet reguleren. Op sociale media vindt immers een conversatie tussen duizenden mensen plaats. Een conversatie die zich uitstrekt over de hele wereld en die altijd en overal op gang blijft. Bovendien beperkt de kracht van sociale media zich niet enkel tot de bekende netwerken, maar worden opmerkelijke berichten aansluitend ook nog eens breed uitgemeten in de traditionele media zoals de kranten en tv.

Ook tijdens de winterspelen van Sotsji zullen er sociale media richtlijnen van dezelfde strekking van kracht zijn als in Londen. Deze Spelen zal het echter niet zozeer om de aard van de sociale media regels te doen zijn, maar wacht de wereld des te meer om te zien hoe Rusland en het IOC zullen omgaan met mogelijke overtredingen van regels en voorschriften om een breed scala van politieke tot commerciële belangen te beschermen. Het zal tenslotte niemand ontgaan zijn dat er al geruime tijd voor de start van de winterspelen in Sotsji veel ophef is ontstaan omtrent de omgang met mensenrechten in Rusland en de Russische antihomowet. Deze wereldwijde discussie rondom het homofobe beleid van de Russische regering was uiteraard ook massaal op sociale media platformen gaande. Onderwerpen als de mensenrechten in Rusland, de antihomowet, maar ook de 50 miljard euro die werd uitgegeven om van Sotsji een droomlocatie te maken deden de virtuele wenkbrauwen herhaaldelijk fronsen.

Grootste sportevenement ter wereld

Het staat in ieder geval als een paal boven water dat de discussies rondom deze kwesties nog lang niet voorbij zijn. Tijdens de winterspelen zullen er met name op sociale media ongetwijfeld nog tal van tweets en posts volgen. De Olympische Spelen vormen immers het hoogst mogelijke podium ter wereld waarmee de aandacht van de massa kan worden getrokken. En juist in die combinatie van het grootste sportevenement ter wereld en de kracht van (sociale) media komt de macht van ‘the crowd’ het sterkst tot uiting. Iedere campagne van een activist, hoe pietluttig ook, leidt namelijk nogal snel een eigen leven online. De media zitten er per slot van rekening bovenop; alle berichtgevingen, hoe onbeduidend ze in eerste instantie ook lijken te zijn, liggen van 7 tot en met 23 februari 2014 onder een vergrootglas. Sociale media kanalen zijn voor demonstranten met beperkte middelen, en iedereen die zijn mening gehoord wil hebben, tijdens de Spelen in Sotsji dan ook dé kanalen bij uitstek om in te zetten als middel voor communicatie met de rest van de wereld.

Vanwege de aanwakkerende kritiek en de dreigende protestacties zullen de Spelen in Sotsji zeer strak worden gecontroleerd. President Poetin heeft bij conflicten tenslotte meer te verliezen dan te winnen. De Russen zullen er dan ook alles aan doen om de protesten zoveel mogelijk te kleineren of zelfs te negeren. De Russische overheid streeft ernaar om afwijkende meningen binnen de perken te houden en controle te houden over alle communicatie. Rusland heeft de afgelopen jaren echter al diverse keren mogen ervaren hoe moeilijk het is om het fenomeen internet te beheersen. Zelfs al neemt de Russische overheid alle maatregelen die binnen haar macht liggen om uitingen via sociale media te kunnen controleren, het moge duidelijk zijn dat het een Russische utopie is dat het Kremlin het voor elkaar krijgt om daadwerkelijk alle berichtgevingen via sociale media te reguleren. Hoe machtig het Russische regime ook moge zijn, sociale netwerken zijn ongrijpbaar. Je kunt ze hooguit vernietigen, maar ze overnemen is onmogelijk. Ook niet tijdens zestien dagen Sotsji…

Dit artikel werd gepubliceerd in het BVVS magazine.